Opstipacija ili zatvor veoma je čest problem kod djece sa kojim se suočavaju roditelji i ljekari. Ako dijete ima poteškoće s neredovnom stolicom, tvrdom stolicom i otežanom, a ponekad i bolnom defekacijom tokom više od dvije sedmice, može se reći da pati od opstipacije. Prema preporukama evropskog i američkog pedijatrijskog gastroenterološkog društva, smatra se da su dvije sedmice dovoljno kritičan period za trajanje navedenih simptoma. Odlaganje terapije znatno otežava rješavanje problema.

Procjenjuje se da od od opstipacije pati 4% do 36% djece u svijetu. Najveća učestalost tegoba obično je u dobi između dvije i četiri godine, a opstipacija je veoma česta i kod osnovnoškolaca i srednjoškolaca.

Normalna učestalost stolice zavisi od dobi djeteta. Tako je kod djece od dvije do četiri godine prosjek stolica oko jedna do dvije na dan, a nakon četiri godine najčešće jedna stolica dnevno, iako je sasvim normalno ako je i svaki drugi dan.

Uzroci opstipacije kod djece, kao i kod odraslih, su mnogobrojni. Oni mogu biti funkcionalni ili organski. Organska opstipacija posljedica je nekih poremećaja, odnosno bolesti, a funkcionalna opstipacija poremećaj je za koji je karakteristično naprezanje prilikom pražnjenja crijeva, grudvasta ili tvrda stolica, osjećaj nepotpune ispražnjenosti i rijetko obavljanje velike nužde bez očiglednih organskih ili strukturnih bolesti.

Funkcionalni uzroci opstipacije najčešće su:

  • nepravilna prehrana (prevelike količine „brze“ hrane, jednoličan jelovnik i prehrana sa nedovoljnim unosom vlakana)
  • pretjerana konzumacija mlijeka
  • promjene rutine
  • izbirljivost u izboru hrane
  • problemi s navikavanjem na obavljanje nužde (pritisak okoline kod odvikavanja od pelena)
  • psihički stres
  • trpljenje velike nužde (često se to događa kod djece u vrtićkoj i školskoj dobi zbog zaigranosti ili je uzrok trpljenja bol kod defekacije)
  • sjedilački način života
  • nedovoljan unos vode
  • osjećaj bola prilikom obavljanja velike nužde.

Kada je riječ o organskim uzrocima opstipacije, to mogu biti neke bolesti kao što su hipotireoza, cistična fibroza, celijakija i mnogi drugi poremećaji. Uzrok može biti i alergija na kravlje mlijeko i uzimanje nekih lijekova, naprimjer antidepresiva, antacida na bazi kalcijuma i aluminijuma i nekih drugih.

Treba napomenuti da uzrok opstipacije može biti i genetska predispozicija. Istraživanja pokazuju da u čak 30 – 50% slučajeva neki član porodice ima problema sa zatvorom.

Funkcionalna opstipacija kod djece znatno je češća, ali roditelji svakako treba da obrate pažnju na „upozoravajuće“ znakove koji prate opstipaciju, kao što su krv u stolici, nadutost stomaka, nenapredovanje u tjelesnoj masi, povraćanje, temperatura. U tom slučaju morate posjetiti ljekara da bi se ustanovilo da li je riječ o funkcionalnoj ili organskoj opstipaciji i da bi se što prije počelo s odgovarajućom terapijom.

Ponekad funkcionalna opstipacija traje dugo i nakon nekoliko mjeseci već je riječ o hroničnoj, tvrdokornoj opstipaciji, što dodatno otežava rješavanje problema. Veoma često situacija se ne može sama od sebe riješiti, pa problemu opstipacije treba aktivno pristupiti.